Affiche vu verschiddenen Oarbechter, Baueren a Beamteréit zur Ausruffe vun der Republik, den 18. November 1918. (Quell: Centre Jean Kill)
November 1918, dâWelt ass am Ămbroch. LĂ«tzebuerg sollt vĂ©ier Joer no der » Belle Ăpoque « mam Enn vum Ă©ischte Weltkrich, wĂ©i vill aner europĂ€esch LĂ€nner och, net zur Rou kommen.
Eng Rei Beweegunge hu sech am besotene Mount gegrĂ«nnt fir dâZukunft vu LĂ«tzebuerg op grondleeĂ«nd ManĂ©ier ze Ă€nneren. DĂ©i sougenannten âdynastesch Froâ, dâAnnexioun zur fransĂ©ischer Republik oder der monarchescher Belsch, wĂ©i awer och sozial Froe stoungen am MĂ«ttelpunkt. Am Dezember fuerdert ParĂ€is dâOfdankung vun der Groussherzogin Marie-Adelheid an dâFrĂ€iwĂ«llege Kompanie verweigert der Monarchie an der Regierung hir Gehorsamkeet. E puer Deeg nom Joreswiessel am Januar 1919 kĂ«nnt et zu weidere politesch Biewen: dâAusruffe vun der Republik, Tumulter an der Haaptstad, der Ofdankung vun der Groussherzogin Marie-Adelheid an dem AgrĂ€ife vu fransĂ©ischen Truppen. Fir nĂ«mmen op e puer Evenementer an de SchlĂ«sseljoren 1918/19 anzegoen.
Zanterdeem ass dâLĂ«tzebuerger Geschichtsschreiwung â virun allem duerch dĂ©i gesellschaftspolitesch Konstellatioune vun de Joren dono â mĂ©i eesĂ€iteg beliicht ginn.
1919 a.s.b.l.
Dâ1919 a.s.b.l. versicht dĂ«st opzehuelen an all Perspektiven ze beliichten, Kontroversen ze analysĂ©ieren an dĂ©i Ă«nnerschiddlech Standpunkten duerzestellen.
1919 wor net de wierklechen Ufank, nach de Schluss vun der LĂ«tzebuerger Republik an de republikanesche Beweegungen. AllerdĂ©ngs ass et dâJoer gewiescht wou et dĂ©i Ă©ischt LĂ«tzebuerger Republik gouf. Dohier stĂ€ipt sech dâ1919 a.s.b.l. an hirem Numm op dĂ«st explizitt Joer a verfollegt dâRepublikanesch Beweegungen an dâLĂ«tzebuerger Republik vun hiren UfĂ€ng bis an dĂ©i haiteg ZĂ€it.
DâAssociatioun beschĂ€ftegt sech deemno mat der historesch neutraler an objektiver Opschaffung vun de republikanesche Beweegungen, der LĂ«tzebuerger Republik an de verbonnene Biographien.
PROJETEN
Vive dâRepublik!
Deen initialen, a bis dato ambitionĂ©ierte Projet, ass dâBuch mam Titel « Vive dâRepublik! â Republikanismus und Monarchiekritik in Luxemburg: Eine Spurensuche. ». Dem Auter a President vun der 1919 a.s.b.l., Claude Frentz, ass et no iwwert 5 Joer Recherchen a Schreiwe gelongen, ee Referenzwierk iwwert dĂ©i republikanesch Beweegungen zu LĂ«tzebuerg ze schafen. Dâ1919 a.s.b.l. bitt de Kader fir dâRecherchen, dâLektorat, dâOrganisatioun, dâFinanzĂ©ierung an dâKoordinatioun.
DâBuch kann direkt bei eis bestallt, oder an alle LibrairiĂ« koaft ginn.
JUNI 2026
Ee Virtrag mat dem LĂ«tzebuerger Auteur Paul Rauchs iwwert sĂ€i rezent Buch « Luxembourgeois: encore un effort si vous voulez ĂȘtre rĂ©publicains ». Den Evenement gĂ«tt an engem labere Kader organisĂ©iert fir een Austausch tĂ«schent dem Auteur an dem Publique ze ermĂ©iglechen.
AuerzÀit: 19h30
Plaz: Esch-Uelzecht
Weider Informatioune kommen no.
Lëtzebuergesch Republikanesch Wëssensdatebank
Déi Lëtzebuergesch Republikanesch Wëssensdatebank ass eng digital Plattform baséierend op Obsidian. Hei schaffen d'Membere kollektiv un engem digitale Referenzwierk fir sÀmtlech Informatiounen a Relatioun mat de republikanesche Beweegungen zu Lëtzebuerg.
EVENEMENTER
OKTOBER 2026
Ee RonndĂ«schgesprĂ©ich mat drĂ€i bekannte LĂ«tzebuerger Juristen iwwert dâRechter an dâFliichte vum Grand-Duc an der Verfaassung, de sougenannte « schweedesche Modell » an dĂ©i historesch Virstellungen iwwert eng republikanesch Verfaassung.
AuerzÀit: 19h30
Plaz: Esch-Uelzecht
Weider Informatioune kommen no.
ABRĂLL 2026
Eng Konferenz mam Claude Frentz, President vun der 1919 a.s.b.l., iwwert dârepublikanesch Beweegungen an de Referendum vun 1919 mam Fokus op Esch-Uelzecht. WĂ©i ass et dozou komm, dat an der Minettmetropol fir dâRepublik a gĂ©int dâMonarchie gestĂ«mmt ginn ass?
Datum: 17. Abrëll, 2026
AuerzÀit: 18h45
Plaz
Stadhaus Esch-Uelzecht (1. Stack)
L-4002 Esch-Uelzecht
PRESS
-
Tageblatt LĂ«tzebuerg (21.04.2026 ; Online) : Raum fĂŒr Geschichte â Wie ein Verein die Escher Vergangenheit rettet
Tageblatt LĂ«tzebuerg (21.04.2026 ; Print) : Raum fĂŒr Geschichte â Wie ein Verein die Escher Vergangenheit rettet
Tageblatt LĂ«tzebuerg (12.04.2026 ; Online) : Escher Geschichtsfreunde â Konferenz ĂŒber die republikanischen Bestrebungen in der Minettemetropole
Tageblatt Lëtzebuerg (11.04.2026 ; Print) : Escher Geschichtsfreunde und Republikanismus in Esch
Lëtzebuerger Land (13.03.2026) : La république invisible: un enseignant eschois veut réhabiliter le courant républicain
AHA â Podcast "Iwwer Gott an d'Welt"â (10.03.2026) : Vive dâRepublik!
100Komma7 â Moiesstudio (18.02.2026) : Vive dâRepublik! â De Claude Frentz presentĂ©iert sĂ€i Buch iwwer Republikanismus a Monarchiekritik zu LĂ«tzebuerg.
-
Luxembourg Jungle (30.11.2025) : Vive dâRepublik! - Claude Frentz sur 1918/1919, ses dĂ©couvertes dâarchives et la question de la monarchie aujourdâhui
Luxembourg Jungle (29.11.2025) : Vive dâRepublik! - De Claude Frentz iwwer 1918/1919, seng Archiv-Entdeckungen an dâFro vun der Monarchie vun haut
Tageblatt LĂ«tzebuerg (19.11.2025) : Vive dâRepublik! : Monarchiekritik und Republikanismus in Luxemburg: eine Spurensuche
Tageblatt LĂ«tzebuerg (02.10.2025) : âAnachronismus aus feudalen Zeitenâ: Es gibt auch kritische Worte gegenĂŒber der Monarchie
Virgule (01.10.2022) : Comment vit-on le «Trounwiessel» quand on préfÚre la république à la monarchie?
-
Lëtzebuerger Land (17.09.2022) : Alles wie gehabt
-
LĂ«tzebuerger Journal (08.01.2019) : âSpannendes Feldâ
LĂ«tzebuerger Journal (08.01.2019, Joergang 72. Nr. 006, S. 06): âSpannendes Feldâ : Die 1919 asbl will die republikanischen Bewegungen in Luxemburg aufarbeiten
-
Tageblatt (21.12.2018, Online) : Rechtzeitig zum Jahrestag: Junger Verein will die Luxemburger Revolutionstage von 1919 untersuchen
Tageblatt (21.12.2018, Nr. 297, S. 24) : Revolutionstage in Luxemburg: Die 1919 asbl. will die republikanischen Ereignisse von vor 100 Jahren aufarbeiten
GRĂNNUNGSROT
DâAssociatioun hat hir offiziell GrĂ«nnungssitzung de 14. August 2018 zu Esch-Uelzecht. Do virdrunner hu sech dĂ©i fĂ«nnef Leit schonns am Virfeld zĂ«nter Januar getraff.
DâAssociatioun u sech, ass neutral gĂ©igeniwwer den eenzelen Acteure vun der Geschicht. tâPrivat Meenung vun den eenzele Memberen gĂ«llt awer ze respektĂ©ieren an ass esou och onofhĂ€ngeg vun dĂ€r vun der Associatioun.
Grënnungsmemberen (v.l.n.r.): Daniel Lieser, Jan Guth, Claude Frentz & Aldo Sagramola (© 1919 a.s.b.l. )
In
Memoriam
Jean Rhein
DâAssociatioun ass an ErĂ«nnerung un de verstuerwene Journalist Jean Rhein (3. Mee 1955, Esch-Uelzecht â 4. August 2018, LĂ«tzebuerg) gegrĂ«nnt ginn. Et woar nĂ€mlech heen, deen Ufanks dĂ«s Joers 2018 dĂ©i spĂ©ider GrĂ«nnungsmembere mat senger Passioun fir dâOpschaffe vun de Republikanesche Beweegungen an der LĂ«tzebuerger Republik zesummebruecht, a mat de nĂ©idegen Informatiounen iwwert âThematik versuergt huet.
De Jean woar eng Persoun déi ze begeeschtere wousst an eis leider vill ze fréi verlooss huet. Seng Iddi wÀert an der Form vun dëser Associatioun weiderliewen, bei dÀr heen de Numm nach matbestëmme konnt.
De Guillaume, genannt Guy, van Hulle huet mam Nowuert Le Jean, âen helle Brudderâ am Tagebaltt vum 23. August, 2018 een aussergewĂ©inlecht an Ă©ierbaart Nowuert iwwert a fir de Jean geschriwwen.
Jean Rhein (l.) beim Neijoerschpatt 2013 mam fréiere Premierminister Jean-Claude Juncker (r.). (Quell: Tageblatt)