Affiche vu verschiddenen Oarbechter, Baueren a Beamteréit zur Ausruffe vun der Republik, den 18. November 1918. (Quell: Centre Jean Kill)

November 1918, d’Welt ass am Ëmbroch. LĂ«tzebuerg sollt vĂ©ier Joer no der » Belle Époque « mam Enn vum Ă©ischte Weltkrich, wĂ©i vill aner europĂ€esch LĂ€nner och, net zur Rou kommen.

Eng Rei Beweegunge hu sech am besotene Mount gegrĂ«nnt fir d’Zukunft vu LĂ«tzebuerg op grondleeĂ«nd ManĂ©ier ze Ă€nneren. DĂ©i sougenannten “dynastesch Fro”, d’Annexioun zur fransĂ©ischer Republik oder der monarchescher Belsch, wĂ©i awer och sozial Froe stoungen am MĂ«ttelpunkt. Am Dezember fuerdert ParĂ€is d’Ofdankung vun der Groussherzogin Marie-Adelheid an d’FrĂ€iwĂ«llege Kompanie verweigert der Monarchie an der Regierung hir Gehorsamkeet. E puer Deeg nom Joreswiessel am Januar 1919 kĂ«nnt et zu weidere politesch Biewen: d’Ausruffe vun der Republik, Tumulter an der Haaptstad, der Ofdankung vun der Groussherzogin Marie-Adelheid an dem AgrĂ€ife vu fransĂ©ischen Truppen. Fir nĂ«mmen op e puer Evenementer an de SchlĂ«sseljoren 1918/19 anzegoen.

Zanterdeem ass d’LĂ«tzebuerger Geschichtsschreiwung – virun allem duerch dĂ©i gesellschaftspolitesch Konstellatioune vun de Joren dono – mĂ©i eesĂ€iteg beliicht ginn.

1919 a.s.b.l.

D’1919 a.s.b.l. versicht dĂ«st opzehuelen an all Perspektiven ze beliichten, Kontroversen ze analysĂ©ieren an dĂ©i Ă«nnerschiddlech Standpunkten duerzestellen.

1919 wor net de wierklechen Ufank, nach de Schluss vun der LĂ«tzebuerger Republik an de republikanesche Beweegungen. AllerdĂ©ngs ass et d’Joer gewiescht wou et dĂ©i Ă©ischt LĂ«tzebuerger Republik gouf. Dohier stĂ€ipt sech d’1919 a.s.b.l. an hirem Numm op dĂ«st explizitt Joer a verfollegt d’Republikanesch Beweegungen an d’LĂ«tzebuerger Republik vun hiren UfĂ€ng bis an dĂ©i haiteg ZĂ€it.

D’Associatioun beschĂ€ftegt sech deemno mat der historesch neutraler an objektiver Opschaffung vun de republikanesche Beweegungen, der LĂ«tzebuerger Republik an de verbonnene Biographien.

PROJETEN

Vive d’Republik!

Deen initialen, a bis dato ambitionĂ©ierte Projet, ass d’Buch mam Titel « Vive d’Republik! – Republikanismus und Monarchiekritik in Luxemburg: Eine Spurensuche. ». Dem Auter a President vun der 1919 a.s.b.l., Claude Frentz, ass et no iwwert 5 Joer Recherchen a Schreiwe gelongen, ee Referenzwierk iwwert dĂ©i republikanesch Beweegungen zu LĂ«tzebuerg ze schafen. D’1919 a.s.b.l. bitt de Kader fir d’Recherchen, d’Lektorat, d’Organisatioun, d’FinanzĂ©ierung an d’Koordinatioun.

D’Buch kann direkt bei eis bestallt, oder an alle LibrairiĂ« koaft ginn.

JUNI 2026

Ee Virtrag mat dem LĂ«tzebuerger Auteur Paul Rauchs iwwert sĂ€i rezent Buch « Luxembourgeois: encore un effort si vous voulez ĂȘtre rĂ©publicains ». Den Evenement gĂ«tt an engem labere Kader organisĂ©iert fir een Austausch tĂ«schent dem Auteur an dem Publique ze ermĂ©iglechen.

AuerzÀit: 19h30

Plaz: Esch-Uelzecht

Weider Informatioune kommen no.

Lëtzebuergesch Republikanesch Wëssensdatebank

DĂ©i LĂ«tzebuergesch Republikanesch WĂ«ssensdatebank ass eng digital Plattform basĂ©ierend op Obsidian. Hei schaffen d'Membere kollektiv un engem digitale Referenzwierk fir sĂ€mtlech Informatiounen a Relatioun mat de republikanesche Beweegungen zu LĂ«tzebuerg.

EVENEMENTER

OKTOBER 2026

Ee RonndĂ«schgesprĂ©ich mat drĂ€i bekannte LĂ«tzebuerger Juristen iwwert d’Rechter an d’Fliichte vum Grand-Duc an der Verfaassung, de sougenannte « schweedesche Modell » an dĂ©i historesch Virstellungen iwwert eng republikanesch Verfaassung.

AuerzÀit: 19h30

Plaz: Esch-Uelzecht

Weider Informatioune kommen no.

ABRËLL 2026

Eng Konferenz mam Claude Frentz, President vun der 1919 a.s.b.l., iwwert d’republikanesch Beweegungen an de Referendum vun 1919 mam Fokus op Esch-Uelzecht. WĂ©i ass et dozou komm, dat an der Minettmetropol fir d’Republik a gĂ©int d’Monarchie gestĂ«mmt ginn ass?

Datum: 17. Abrëll, 2026

AuerzÀit: 18h45

Plaz
Stadhaus Esch-Uelzecht (1. Stack)
L-4002 Esch-Uelzecht

PRESS

GRËNNUNGSROT

D’Associatioun hat hir offiziell GrĂ«nnungssitzung de 14. August 2018 zu Esch-Uelzecht. Do virdrunner hu sech dĂ©i fĂ«nnef Leit schonns am Virfeld zĂ«nter Januar getraff.

D’Associatioun u sech, ass neutral gĂ©igeniwwer den eenzelen Acteure vun der Geschicht. t’Privat Meenung vun den eenzele Memberen gĂ«llt awer ze respektĂ©ieren an ass esou och onofhĂ€ngeg vun dĂ€r vun der Associatioun.

Grënnungsmemberen (v.l.n.r.): Daniel Lieser, Jan Guth, Claude Frentz & Aldo Sagramola (© 1919 a.s.b.l. )

In
Memoriam
Jean Rhein


D’Associatioun ass an ErĂ«nnerung un de verstuerwene Journalist Jean Rhein (3. Mee 1955, Esch-Uelzecht – 4. August 2018, LĂ«tzebuerg) gegrĂ«nnt ginn. Et woar nĂ€mlech heen, deen Ufanks dĂ«s Joers 2018 dĂ©i spĂ©ider GrĂ«nnungsmembere mat senger Passioun fir d’Opschaffe vun de Republikanesche Beweegungen an der LĂ«tzebuerger Republik zesummebruecht, a mat de nĂ©idegen Informatiounen iwwert ‘Thematik versuergt huet.

De Jean woar eng Persoun déi ze begeeschtere wousst an eis leider vill ze fréi verlooss huet. Seng Iddi wÀert an der Form vun dëser Associatioun weiderliewen, bei dÀr heen de Numm nach matbestëmme konnt.

De Guillaume, genannt Guy, van Hulle huet mam Nowuert Le Jean, „en helle Brudder“ am Tagebaltt vum 23. August, 2018 een aussergewĂ©inlecht an Ă©ierbaart Nowuert iwwert a fir de Jean geschriwwen.

Jean Rhein (l.) beim Neijoerschpatt 2013 mam fréiere Premierminister Jean-Claude Juncker (r.). (Quell: Tageblatt)